Werkverslaving of Workaholic: van werkplezier naar Burn-On en van stress richting een Burn-Out?

Wat is werkverslaving of een workaholic zijn, hoe herken je symptomen van werkverslaving, wat zijn de oorzaken en gevolgen van werkverslaving en... is het goed te behandelen?

Wat is werkverslaving (workaholisme)?

Werkverslaving (Workaholism in het Engels), is een gedragsverslaving waarbij iemand dwangmatig blijft werken en een workaholic wordt. Werkverslaving gaat verder dan hard werken: het is een verlies van controle, waarbij iemand blijft doorwerken ondanks negatieve gevolgen voor de gezondheid, relaties en prestaties. Het heeft een sterke connectie met Burn-on problematiek, het continu aanstaan. De reden(en) waarom kunnen verschillen per persoon of werkverslaafde.

Oorzaken van werkverslaving

De oorzaken van werkverslaving zijn veelzijdig en liggen zowel aan de omgeving als bij een persoon zelf.

Persoonlijke oorzaken van een werkverslaving:

• Perfectionisme, prestatiedrang, faalangst en problematiek zoals laag zelfbeeld of lage zelfwaardering waardoor iemand zich is gaan identificeren met werken, prestaties of productiviteit.

• Mentale kwetsbaarheden zoals angststoornissen, ADHD of depressie.

Sociale oorzaken van een werkverslaving:

• Opvoeding zoals hoge verwachtingen vanuit het gezin of community.

• Culturen waarin succes gelijkstaat aan lange werktijden.

Werkgerelateerde oorzaken van een werkverslaving:

• Competitieve sectoren en ongezonde organisaties die sturen op lange werktijden, veel werken, continu bereikbaar zijn en dit financieel of sociaal overmatig belonen.

• Gebrek aan duidelijke grenzen tussen werk en privé, vooral bij thuiswerken.

Symptomen van werkverslaving

Belangrijke symptomen van werkverslaving of een workaholic kunnen zijn:

• Constant bezig zijn met werk, ook buiten werktijden.

• Onrust of schuldgevoel als men niet werkt.

• Structureel overwerken zonder noodzaak.

• Gezondheidsproblemen zoals slaapproblemen en stressklachten.

• Relatieproblemen door verwaarlozing van partner, gezin of vrienden.

Met name het verwaarlozen van intieme diepere betekenisvolle relaties zoals de relatie met partner en/of gezin. Ook kan het problemen geven in vriendschappen. Iemand met een werkverslaving kent vaak een façade waardoor ook sociale prestaties, zoals het hebben van veel “vrienden”, waarbij oppervlakkig contact vaak kenmerkend kan zijn voor deze vriendschappen. Daarnaast kan het zo zijn dat vele contacten vanuit werk hebben, door een werkverslaafde ervaren kunnen worden als het hebben van veel sociale en betekenisvolle contacten. Echter, wanneer je verder kijkt zie je bij de diepere betekenisvolle relaties afbrokkeling en uitholling.

• Op dezelfde manier blijven doorwerken ondanks de vaak duidelijke, negatieve gevolgen.

Deze symptomen van werkverslaving onderscheiden zich van gezond hard werken doordat een werkelijke controle ontbreekt. Het verlies van controle naast de fixatie, creërt een dwangmatig, obsessief bezig zijn met werken. Het denken is gericht op werken en heeft het raamwerk van denken óm het werken heen gebouwd.

therapie werkverslaving breda workaholic psycholoog Met Lotte workaholisme werkverslaafde hoe kom ik van mijn werk verslaving af ongezonde werkcultuur trauma liefdeloze jeugd

Met Lotte psycholoog werkverslaving breda werkverslaafde en partner workaholic liefdeloze jeugd continu aanstaan burn-on neurodivergentie neurodiversiteit hsp hoogbegaafd adhd

De gevolgen van werkverslaving

De gevolgen van werkverslaving kunnen zich zowel lichamelijk, psychisch als sociaal uiten. De genoemde gevolgen zijn voor de betreffende persoon soms niet eens direct het probleem. De ontkenning van het verslavingsgedrag, waarbij het probleem word geduid en soms lang geduld wordt door de partner levert psychische problemen op bij zowel de persoon met de werkverslaving als bijvoorbeeld de partner of het gezin.

De visie van Lotte over werkverslaving:

Het allergrootste probleem van een werkverslaving is dat de mens langzaam over de tijd heen wordt uitgehold en tegelijkertijd als het ware een soort mechanische, ofwel robot-modus ontwikkelt, die zich afsluit van gevoel en emotie en zich richt op productiviteit en prestaties. Hierdoor is het voor de persoon over de jaren heen steeds moeilijker om te kunnen verbinden, diepere betekenisvolle relatie(s) aan te gaan en onderhouden en wordt het moeilijker zichzelf in een van de belangrijkste behoefte te voorzien: het vermogen tot liefhebben.

Mogelijke gevolgen, wel of niet opgemerkt door een persoon met werkverslaving:

Mentale gevolgen van werkverslaving: verhoogde kans op Burn-On, depressie, angststoornissen en Burn-Out.

Lichamelijke gevolgen van werkverslaving: slaapproblemen, verhoogde stressniveaus, hart- en vaatziekten.

Sociale gevolgen van werkverslaving: relatieproblemen, sociaal isolement, verminderde kwaliteit van leven.

Werkgerelateerde gevolgen van werkverslaving: op korte termijn lijkt je productiviteit hoog, maar op lange termijn daalt de effectiviteit en neemt de kans op een burn-out toe.

Behandeling van werkverslaving

Behandeling van werkverslaving richt zich in het reguliere circuit binnen de mentale zorg, op gedragsverandering, bewustwording en herstel van balans:

Cognitieve gedragstherapie (CGT): helpt om perfectionisme en dwanggedachten te doorbreken.

Psychotherapie: behandelt onderliggende oorzaken van werkverslaving zoals angst of depressie.

Gedragsinterventies: vaste werktijden, digitale detox en herstelmomenten.

Groepsondersteuning: zoals bijvoorbeeld Workaholics Anonymous Nederland.

Werkgever en organisatie: cultuurverandering en realistische werkdruk zijn belangrijk om werkverslaving te voorkomen.

burn-on therapie workaholic psycholoog werkverslaving breda levensstijl aanpassen Met Lotte stress therapeut workaholisme liefdeloze jeugd spanningen angststoornis

aan de top en toch ongelukkig werkverslaving psycholoog Breda perfectionisme therapie Met Lotte procesverslaving overmatig willen presteren burn-on neurodiversiteit neurodivergentie hsp hoogbegaafd adhd

Samen sta je sterker

tegen jouw verslaving.

Niet alleen jij als persoon hebt last van jouw verslaving, ook je naasten. Samen met jou (en evt. met jouw naasten), kan ik je helpen om helderheid en inzicht te krijgen in datgene waar jij steeds opnieuw tegenaan loopt.

Direct contact Met Lotte >

FAQ - Veelgestelde vragen over werkverslaving

Wat is werkverslaving of workaholisme?
Werkverslaving is een gedragsverslaving waarbij iemand compulsief blijft werken, ook als dit leidt tot negatieve gevolgen. In tegenstelling tot gewoon hard werken, kenmerkt werkverslaving zich door verlies van controle.

Is werkverslaving een dwangmatige persoonlijkheids-stoornis?

Psycholoog Met Lotte benadrukt dat in de reguliere zorg (GGZ) bij werkverslaving snel wordt gedacht aan een dwangmatige persoonlijkheids-stoornis. Ondanks dat het een overlap heeft, is de aard van de problematiek wezenlijk anders en wordt deze voortgestuwd door verslaving.

Wat zijn de belangrijkste symptomen van werkverslaving?
Symptomen van werkverslaving zijn onder meer: obsessief denken aan werk, structureel overwerken, slaaptekort, stressklachten, relatieproblemen en onrust als je niet werkt. Deze symptomen van werkverslaving maken duidelijk dat het meer is dan toewijding aan je baan.

Wat zijn de oorzaken van werkverslaving?
Zowel persoonlijke als sociale factoren spelen mee bij het ontstaan van werkverslaving. De oorzaken van werkverslaving zijn vaak een combinatie van perfectionisme, prestatiedruk, mentale kwetsbaarheden en een cultuur waarin prestaties en veel werken sociaal gezien overmatig worden beloond, of erop aan wordt gestuurd vanuit een ongezonde werkcultuur. In Nederland wordt het haast aangehangen als statussymboliek, terwijl diverse landen om ons heen vaak een gezondere cultuur kennen, waarbij familie en betekenisvolle relaties als belangrijker worden ervaren.

Wat zijn de gevolgen van werkverslaving?
De gevolgen van werkverslaving kunnen groot zijn: psychische klachten (burn-out, depressie, angst), lichamelijke klachten (slaapproblemen, hart- en vaatziekten), en sociale problemen (conflicten in relaties en isolement). Werkverslaving leidt zo vaak tot een lagere kwaliteit van leven.

Hoe wordt werkverslaving getest of gemeten?
Werkverslaving wordt meestal getest met vragenlijsten zoals de Bergen Work Addiction Scale (BWAS). Deze test voor werkverslaving helpt bij het in kaart brengen van de ernst van de problematiek.

Wat is het verschil tussen hard werken en werkverslaving?
Bij hard werken is er nog controle en balans. Bij werkverslaving ontbreekt die balans en gaat iemand compulsief door ondanks negatieve gevolgen. Het verschil zit in de dwangmatigheid en schadelijkheid van werkverslaving.

Kan werkverslaving leiden tot Burn-On of een Burn-Out?
Ja, werkverslaving verhoogt ook de kans op Burn-Out. In eerste plaats kan het zich ontwikkelen tot een Burn-On, omdat een werkverslaafde zich niet afzet van of weerstand biedt tegen het werk. Doordat er niet voldoende ruimte wordt genomen voor herstel (doordat de noodzaak hier niet voor wordt gezien: er wordt gekozen voor doorlopend aanstaan), kan werkverslaving uiteindelijk ook leiden tot chronische stress, uitputting en tenslotte Burn-Out. Het proces verloopt echter anders dan bij de “typische” Burn-out.

Hoe ziet behandeling van werkverslaving eruit?
Behandeling van werkverslaving bestaat uit cognitieve gedragstherapie, psychotherapie, gedragsaanpassingen en soms deelname aan steungroepen. Ook werkgevers spelen een rol in preventie en behandeling van werkverslaving.

Is een werkverslaving te genezen?

Goed nieuws! Werkverslaving is te behandelen en vaak goed onder controle te krijgen. Genezing van werkverslaving vraagt wel om inzet, professionele begeleiding en structurele veranderingen in werk- en leefstijl. Psycholoog Met Lotte in Breda is gespecialiseerd in verslavingsproblematiek, geeft jou inzicht in jouw handelen en het proces. Samen pakken we jouw problematiek met werkbare tools aan, op weg naar een gezondere levensstijl.